Depresyon İlacı Ne Kadar Süre Kullanılır?
“İlaç ne kadar sürer?” sorusunun arkasında ne var?
Bu sorunun içinde iki kaygı saklı olur: “Bağımlı olur muyum?” ve “Hep mi kullanacağım?” Bu kaygılar çok anlaşılır. Depresyon tedavisinde kullanılan antidepresanlar bağımlılık yapan ilaçlar değildir. Ancak tedavi süresi kişiye göre değişir; çünkü depresyonun şiddeti, süresi, geçmiş öyküsü ve eşlik eden durumlar farklıdır.
Genel yaklaşım nasıl?
Genel klinik yaklaşım şöyle özetlenebilir: Belirtiler düzeldikten sonra tedavinin bir süre daha devam etmesi, tekrar riskini azaltır. İlk atakta çoğu zaman “iyileşme sağlandıktan sonra” birkaç ay daha sürdürme planı yapılır. Tekrarlayan atak öyküsü olan kişilerde süre uzayabilir. Buradaki amaç “ilaçta tutmak” değil; kişinin yeniden aynı döngüye girmesini önlemektir.
Aşağıdaki tablo, kaba bir çerçeve sunar (kesin kural değildir, hekim kararı esastır):
|
Durum |
Sıklıkla Önerilen Yaklaşım |
|
İlk depresyon atağı |
İyileşme sonrası bir süre sürdürme |
|
Tekrarlayan ataklar |
Daha uzun koruyucu plan |
|
Şiddetli belirtiler / işlev kaybı |
Daha yakından takip + kombine yaklaşım |
İlaç hemen etki eder mi?
Antidepresanlar çoğu kişide ilk gün “mucize” yaratmaz. Genellikle birkaç hafta içinde kademeli etki beklenir. Bu süre içinde uyku ve kaygı gibi belirtiler daha erken düzelebilir, duygu durum toparlanması biraz daha sonra gelir. Bu yüzden ilaç “işe yaramadı” düşüncesine erken kapılmamak önemlidir.
İlaç bırakma süreci neden kontrollü olmalı?
Antidepresanlar bağımlılık yapmaz ama ani kesilirse bazı kişilerde geçici uyum belirtileri görülebilir (baş dönmesi, huzursuzluk, uyku dalgalanması gibi). Bu nedenle bırakma planı mutlaka doktorla birlikte, kademeli yapılır. Kadıköy’de depresyon tedavisi alan danışanlarda da en sık yapılan hata, kendini iyi hissedince “tamam bitti” deyip ilacı birden bırakmaktır; bu da geri dönüş riskini artırabilir.
İlaç tek başına yeterli mi?
Bazı kişilerde ilaç tek başına belirgin fayda sağlar; bazı kişilerde psikoterapi ile birlikte daha güçlü sonuç alınır. Psikoterapi, düşünce kalıplarını ve stresle başa çıkma becerilerini güçlendirir. İlaç ise biyolojik düzenlemeye destek olur. Uzm. Dr. Turan Çetin’in yaklaşımında da tedavi planı genellikle kişinin ihtiyacına göre bütüncül düşünülür.